Albania 2015 – warto poczytać przed wyjazdem

Warto wiedzieć dokąd się jedzie

Podróżowanie na motocyklach, w mojej opinii, jest połączeniem przyjemności z jazdy motocyklem po atrakcyjnych trasach oraz poznawania świata. Jadąc w jakieś miejsce warto zgromadzić o nim wiedzę, by lepiej rozumieć miejscowych ludzi, ich kulturę i historię oraz by nie popełnić jakiej gafy 🙂 No to dajemy ! Na początek parę faktów o Albanii. Poczytajcie, co o Albanii pisze nasz MSZ.

MSZ o Albanii

  •  RELIGIA, OBYCZAJE: W Albanii obowiązują normy obyczajowe podobne do norm przyjętych w innych krajach bałkańskich. Albania to kraj tolerancji religijnej, a kwestie natury religijnej nie stwarzają problemów przyjezdnym. W Tiranie działają 4 kościoły katolickie, kilka cerkwi prawosławnych i kilkadziesiąt meczetów. W całej Albanii przeważa islam, religie chrześcijańskie są zakorzenione w części południowej (prawosławie) oraz północnej (katolicyzm). Duża część społeczeństwa ma obojętny stosunek do religii.
  •  BEZPIECZEŃSTWO: Należy zachować ostrożność z uwagi na możliwość kradzieży mienia lub samochodu. Do miejsc szczególnie niebezpiecznych zaliczyć można górskie tereny północnej Albanii. W ostatnim okresie zauważa się wzrost przypadków przestępczości pospolitej. Stałej poprawie ulega stan plaż i kąpielisk morskich.
  •  W Albanii słabo jest rozwinięty system serwisu samochodów – nawet najbardziej popularnych marek. Stacje obsługi mają minimalną ilość części zamiennych i z reguły dopiero po zgłoszeniu naprawy je zamawiają. Może to potrwać nawet kilka tygodni.
  •  Przy kolizji lub wypadku drogowym należy skontaktować się z konsulem. Likwidacja skutków wypadków drogowych może ciągnąć się przez kilka miesięcy, dlatego warto upewnić się, wybierając firmę ubezpieczeniową w Polsce, czy współpracuje ona z firmą albańską.
  • W Albanii stosuje się rygorystyczne przepisy drogowe. Za wykroczenie drogowe (nawet nieznaczne) grozi oprócz kary grzywny pozbawienie prawa jazdy i dowodu rejestracyjnego samochodu na pół roku.  – a myśmy o tym nie wiedzieli 🙂
  •  INFORMACJE DLA KIEROWCÓW: respektowane jest polskie i międzynarodowe prawo jazdy. Kierowca musi posiadać ubezpieczenie OC – tzw. zieloną kartę. Uznawane są zielone karty wystawiane przez polskie towarzystwa ubezpieczeniowe. W przypadku podróżowania autem będącym własnością osoby trzeciej lub firmy należy posiadać notarialne upoważnienie w j. angielskim od właściciela auta. Ostatnio zmodernizowano część dróg głównych. Nie zaleca się poruszania po drogach po zmroku ze względu na nieoświetlonych użytkowników (motocykle, rowery, piesi) oraz nieoznakowane i nieoświetlone przeszkody na drodze (m.in. otwarte studzienki kanalizacyjne, osuwiska kamieni i inne). Stosunek miejscowych kierowców do zasad ruchu i przepisów bywa, łagodnie mówiąc, niefrasobliwy, wobec czego auto należy prowadzić ze wzmożoną ostrożnością i starać się przewidywać niestandardowe zachowania współużytkowników drogi.  Do podstawowych wykroczeń drogowych należą: przejazd na czerwonym świetle, niesygnalizowanie skrętu i wymuszanie pierwszeństwa przejazdu. Wiele samochodów jest w złym stanie technicznym, nierzadko brak im tylnych lub przednich świateł, lusterek wstecznych. Bez świateł i często pod prąd jeżdżą rowerzyści i motocykliści na skuterach. Należy zwracać szczególną uwagę na pieszych, przechodzących przez jezdnię w niedozwolonych miejscach lub zwierzęta.
  • SZCZEPIENIA, SŁUŻBA ZDROWIA : Od przyjeżdżających do Albanii nie wymaga się świadectwa szczepień ochronnych. Nie występują zagrożenia sanitarno-epidemiologiczne odbiegające od zagrożeń powszechnie obecnych w Europie. Infekcje wirusowe są groźne jesienią i wiosną. Aktualne informacje o epidemiach chorób zakaźnych dostępne są na stronie internetowej Światowej Organizacji Zdrowia (WHO): http://www.who.int. Zaleca się picie wyłącznie wody przegotowanej lub butelkowanej. Żywność najlepiej kupować w sprawdzonych miejscach. Polska ma podpisaną umowę z Albanią o bezpłatnym leczeniu. Jednak publiczna służba zdrowia z powodu niedoinwestowania jest w Albanii na bardzo niskim poziomie. W Tiranie i większych miastach powstały prywatne przychodnie lekarskie o dobrym poziomie diagnostycznym (z możliwością hospitalizacji). Koszt wizyty wynosi ok. 20-30 EUR. Dla załatwiania spraw związanych z opłatami za usługi medyczne za pośrednictwem firm ubezpieczeniowych placówki służby zdrowia wymagają posiadania paszportów.
  • UBEZPIECZENIE : Ubezpieczenie osobowe nie jest obowiązkowe. Zaleca się jednak posiadać ubezpieczenia pozwalające podjąć leczenie w prywatnych klinikach, transport do kraju lub assistance drogowe.
  • MELDUNEK: Nie ma obowiązku meldunkowego dla osób przebywających w Albanii poniżej 90 dni w ciągu 180 dni od daty pierwszego wjazdu.
  • PRZEPISY CELNE : Nie ma specjalnych uregulowań dotyczących wwozu pieniędzy i materiałów. Przepisy nie precyzują ilości: muszą to być bliżej nieokreślone ilości do użytku własnego. Wywóz pieniędzy ograniczony jest do kwoty 10 tys. EUR na osobę. Nie ma restrykcji celnych odbiegających od powszechnie przyjętych standardów.
  • WIZA, PRZEPISY WJAZDOWE: Obywatele RP mogą wjeżdżać bez wizy i przebywać na terytorium Albanii do 90 dni w ciągu 180 dni licząc od dnia pierwszego wjazdu. Dokument wjazdowy powinien mieć zapas ważności 3 miesiące od planowanej daty opuszczenia Albanii. Od obywateli RP nie pobiera się granicznych opłat wjazdowych. Nie wymaga się od turystów posiadania powrotnego biletu ani określonej kwoty pieniędzy. Od maja 2009 r. obywatele RP mogą wjeżdżać do Albanii na podstawie dowodów osobistych.
  • Język urzędowy: albański
  • Waluta: lek albański (ALL) 100 LEK =ok. 0,72 EURO
  •  ŚWIĘTA: Dniami wolnymi od pracy są początek i koniec muzułmańskiego postu ramadanu – tzw. Mały i Duży Bajram, ponadto Boże Narodzenie (obchodzone dwukrotnie: w grudniu wg wyznania katolickiego – 1 dzień, w styczniu wg wyznania prawosławnego – 1 dzień), Nowy Rok, 1 maja, 28 i 29 listopada – Święto Niepodległości.
  • PRZYDATNE INFORMACJE
    •  Jest coraz więcej bankomatów, jednak zaleca się korzystanie z bankomatów ulokowanych na terenie banków, ponieważ w automatach ulicznych często zdarzają się przypadki połykania kart. Na licznych stacjach benzynowych, w hotelach lub restauracjach można płacić rachunki w EURO.
    • W Albanii praktycznie nie podróżuje się koleją: istniejące nieliczne połączenia obsługiwane są przez zdezelowane składy. Nie ma połączenia z międzynarodową siecią kolejową.
    •  Pewnym utrudnieniem jest niewydolna sieć telefoniczna i częste przeciążenia łączy internetowych. Sieć telefonii komórkowej nie obejmuje terenów północnych i górskich.
    • Urzędy pracują w okresie letnim w godzinach 8.00-14.00 i 16.00-18.00, w okresie zimowym w godzinach 8.00-16.00.
    •  Sklepy otwarte są w zależności od decyzji właściciela, zwyczajowo od 8.00 do 21.00; w okresie letnim niektóre sklepy zamykane są w godzinach 12.00-16.00.

Historia

A na koniec tego odcinka krótka historia tego kraju.

Od starożytności do II wojny światowej

W starożytności Albania wchodziła w skład Ilirii zamieszkiwanej przez starożytny lud indoeuropejski Ilirów, którzy wymieszali się później z Trakami i Słowianami. W 168 roku kraj został uzależniony od Rzymian, a od końca IV wieku przyłączony został do Cesarstwa Bizantyńskiego. Na przełomie VI i VII wieku napłynęły tu plemiona słowiańskie. W okresie IXXI wiek tereny Albanii wchodziły w skład carstwa Bułgarii.

Pierwsze państwo albańskie powstało w XII wieku, w XIV wieku zostało podbite przez Serbów. Około 1435 Turcy zajęli Albanię, wyzwoliła się czasowo po powstaniu, zainicjowanym przez Skanderbega. Pod koniec XV wieku Turcy znów zajęli kraj, wówczas to podupadł on pod względem cywilizacyjnym. Feudałowie powoli i systematycznie przechodzili na islam, zachowując swe majątki i uprawnienia. Często piastowali wysokie funkcje w państwie tureckim (np. Ali Pasza z Tepeleny, Muhammad Ali).

W XIX wieku wzmógł się ruch niepodległościowy na rzecz wyzwolenia Albanii, zwany Rilindja. W 1912 roku Kongres Narodowy we Wlorze ogłosił deklarację niepodległości. W 1913 po konferencji londyńskiej nie powiodły się plany rozdzielenia jej między Serbię i Grecję. Do czasu wybuchu II wojny światowej Albania była kolejno księstwem, republiką i królestwem. Na monarchę albańskiego wybrano niemieckiego arystokratę i oficera armii niemieckiej Wilhelma zu Wied, który przyjął tytuł księcia. Niemiec przybył do Albanii w 1914 roku, lecz już po kilku miesiącach opuścił kraj wobec niekończących się buntów na prowincji, podsycanych przez Grecję i Włochy.

Podczas I wojny światowej Albania była okupowana przez Serbów, a potem podążających za nimi Austriaków. Okupacja przyniosła także pozytywne skutki – m.in. wybudowano pierwsze trwałe drogi (głównie przez Austriaków). Pod koniec wojny wkroczyli Włosi, chcący włączyć kraj w swoją strefę wpływów, ale ponieśli porażkę w walkach z albańskimi powstańcami.

Konferencja z 1920 zatwierdziła niepodległość Albanii (ujął się za nią Woodrow Wilson). Zdetronizowano Wilhelma zu Wieda (nie ogłosił abdykacji) i proklamowano republikę.

W 1928 konserwatywny premier Ahmed Zogu koronował się na króla, wiążąc kraj politycznie i militarnie, a nade wszystko gospodarczo z Włochami Benito Mussoliniego. Włochy zajęły Albanię w kwietniu 1939 roku, łamiąc swe zobowiązania międzynarodowe i obalając króla. 16 kwietnia 1939 roku król Włoch, Wiktor Emanuel III, został ogłoszony królem Albanii. Po 1941 roku do protektoratu albańskiego przyłączone zostało Kosowo. Premierem rządu kolaboracyjnego Albanii został Mustafa Merlika.

Działalność ruchu oporu

Lata 1943-1944 to okupacja hitlerowska, działała wtedy silna partyzantka zdominowana przez komunistów. 16 października 1942 roku powołano Front Wyzwolenia Narodowego skupiającego siły antyfaszystowskie niezależnie od ideologii lub klasy. Skrzydło militarne FWN stała się UNC-Armia Wyzwolenia Narodowego stał się najsilniejszą siłą polityczną i wojskową kraju już w połowie 1944 roku kontrolując 75% terytorium Albanii. Dowódcą armii został przedwojenny oficer Spiro Moisiu a niekwestionowanym przywódcą ruchu oporu Enver Hodża. Armia Wyzwolenia Narodowego dysponowała własnymi batalionami i brygadami, otrzymywała wsparcie od brytyjskiego wywiadu Secret Intelligence Service[8].

W sierpniu 1943 roku partia komunistyczna zawiązała porozumienie z antykomunistyczną organizacją Balli Kombëtar (Front Narodowy), w jego wyniku partia zgodziła się na m.in. zjednoczenie się z każdą grupą która kiedyś współpracowała z faszystami jednak zakończyła te kontakty i wyraziła gotowość do walki z okupantem, jedynym warunkiem było to iż grupy te nie są odpowiedzialne za żadne zbrodnie[9].

Po tym gdy na skutek nacisków ze strony Jugosłowian, komuniści zgodzili się odrzucić projekt Wielkiej Albanii, Balli Kombëtar obróciła się przeciwko dotychczasowym sprzymierzeńców. Balli Kombëtar znalazła się w trudnej sytuacji ze względu na brak poparcia społecznego. Po tym gdy Balli Kombëtar uznała komunistów za główne zagrożenie, rozpoczęła kolaborację z hitlerowcami tym samym organizacja śmiertelnie załamała swój wizerunek wśród tych którzy walczyli z okupantem. Dzięki podjęciu się kolaboracji przez konkurencyjną organizację, komuniści znaleźli się w centrum uwagi i ostatecznie stali się centralnym punktem walki o wyzwolenie[10].

28 listopada 1944 roku Albania ogłoszona została republiką ludową, władzę przejęła komunistyczna APP kierowana przez Envera Hodżę. Rola ZSRR w wyzwoleniu kraju była znikoma, dzięki temu Albania stała się jedynym krajem którego niezależność po II wojnie światowej nie była zagrożona przez żadne z mocarstw[11]. Nie powiodły się plany Tito stworzenia Wielkiej Jugosławii (z Albanią i Bułgarią jako kolejnymi członami federacji), co spowodowało późniejszą wrogość pomiędzy Tito i Hodżą.

Okres powojenny

Uprzednio koalicyjny rząd zdominowany przez partię komunistyczną przeorganizował się w sierpniu 1945 roku w Front Wyzwolenia Narodowego. Wybory w Albanii odbyły się 2 grudnia i jak poinformował rząd 93% obywateli głosowało na przedstawicieli FWN[12].

W sierpniu 1945 Hodża przeprowadził konfiskatę gospodarstw rolnych i połączenie ich w spółdzielnie produkcyjne (kooperatywy), co miało pozwolić Albanii osiągnięcie samowystarczalności żywnościowej. Ziemie właścicieli ziemskich i panów feudalnych (bej) do których należało 52% wszystkich gruntów rozdystrybuowano między chłopów, po wejściu ustawy procent ziemi należących do ziemian wynosił 16%[13]. Wielką wagę przykładał do elektryfikacji i industrializacji. Analfabetyzm który w 1939 roku na obszarach wiejskich wynosił 90-95% spadł w 1950 roku do 30% a w 1985 roku był już równy krajom Zachodu[14]. Zakazana została średniowieczna Gjakmarrja czyli praktyka tzw. morderstwa honorowego.

W 1946 roku powstała Ludowa Republika Albanii. Po wojnie kraj był członkiem ONZ, Układu Warszawskiego i RWPG.

Gdy w 1948 doszło do rozłamu w bloku wschodnim, opowiedział się za Związkiem Radzieckim. Pierwszą sporną kwestią było to że albański lek (waluta) został przeszacowany w kategoriach dinara jugosłowiańskiego a na nowo utworzonej unii celnej i planie gospodarczym Albanii zdecydowanie więcej zyskała Jugosławia[15].

Rozłam radziecko-albański

Od śmierci Stalina narastał konflikt między APP a KPZR, który przybrał na sile po referacie Chruszczowa w 1956 roku. Zbliżenie ZSRR do Jugosławii wywołało krytykę Albanii i stosunki ze wszystkimi państwami Europy Wschodniej znacznie oziębiły się. Albania skłaniała się ku współpracy z Chinami, zaś ZSRR wywierał na nią szantaż gospodarczy. Dlatego na moskiewskiej konferencji partii komunistycznych i socjalistycznych doszło do ostrej konfrontacji z KPZR i jej sojusznikami, co skutkowało tym że ZSRR przestał udzielać wsparcia gospodarczego. W odwecie w ciągu kilkudziesięciu godzin ZSRR musiał ewakuować się z bazy morskiej w porcie Wlora, a Albania przejęła kilka radzieckich okrętów podwodnych oraz sprzęt i amunicję.

W 1962 roku Albania przestała uczestniczyć w pracach RWPG, co odbiło się niekorzystnie na bilansie handlowym i pozycji gospodarczej kraju. W 1968 Albania skrytykowała interwencję UW w Czechosłowacji i wystąpiła z Układu Warszawskiego. Od tej pory ZSRR nazywany był mocarstwem socjalimperialistycznym.

Hodża wezwał do uchwały która podtrzymałaby dotychczasowe kierownictwo partii. Rezolucję przyjęto a wszystkich delegatów, którzy opowiedzieli się za destalinizacją i dalszym członkostwem w bloku wschodnim wydalono z partii i uwięziono. Hodża zadeklarował że rozłam w partii był kolejną próbą obalenia systemu albańskiego zorganizowany przez Jugosławię. Incydent doprowadził do dalszej konsolidacji władzy Hodży co tym samym wykluczyło realizację programu reform forsowanych przez Chruszczowa. W tym samym roku Hodża odwiedził Chiny, gdzie spotkał się z Mao Zedongiem. Stosunki z Chinami znacznie się polepszyły o czym świadczy chińska pomoc dla Albanii która w 1955 roku (przed wizytą) wynosiła 4,2% a w 1957 wzrosła do 21,6%[16].

W 1967 władze zakazały wszelkich praktyk religijnych[17].

W Albanii działał m.in. Polak Kazimierz Mijal, który przygotowywał audycje, przekazywane za pośrednictwem Radia Tirana. W latach 70. Albania dążyła do autarkii, nie przyniosło to jednak powodzenia. W 1976 nazwę kraju zmieniono na Ludową Socjalistyczną Republikę Albanii.

Albania była jedynym krajem, który nie podpisał Aktu Końcowego OBWE z Helsinek.

Pod koniec lat 70. Albania po śmierci Mao Zedonga i krótkim okresie władzy Hua Guo Fenga skłóciła się z Chinami Deng Xiaopinga, co sprawiło iż pogrążyła się w zupełnej izolacji międzynarodowej. Nastąpiły kolejne czystki we władzach, czego efektem była (być może samobójcza) śmierć premiera Mehmeta Shehu, oskarżonego przez Hodżę o szpiegostwo na rzecz supermocarstw. Nowym premierem został Adil Çarçani. Śmierć Hodży w 1985 roku oznaczała powolny rozkład struktur władzy.

Współczesna Albania

W 1991 u władzy w wyniku pierwszych w historii demokratycznych wyborów pozostali tam początkowo komuniści. W rok później utracili władzę na skutek wyborczego sukcesu opozycji. W wyniku krachu ekonomicznego z 1997 roku, będącej jego skutkiem antyrządowej rebelii, która pochłonęła ponad tysiąc ofiar śmiertelnych, do władzy w wyniku przedterminowych wyborów doszła postkomunistyczna opozycja. Po ośmiu latach sprawowania władzy Socjalistyczna Partia Albanii utraciła władzę, a w 2005 r. po wyborach parlamentarnych władzę przejęła koalicja partii opozycyjnych, na czele z Partią Demokratyczną. W wyborach parlamentarnych w 2013 roku zwyciężył Sojusz na rzecz Europejskiej Albanii, z Socjalistyczną Partią Albanii na czele.

1 kwietnia 2009 Albania dołączyła do państw członkowskich NATO. Jest kandydatem do Unii Europejskiej, do której akcesję popiera 96% jej obywateli[18].

4 Comments Add yours

  1. akospl pisze:

    Andrzej zgłaszał dzisiaj problem z propagowaniem zmian na blogu oraz z powiadamianiem o komentarzach. Dopisałem wszystkie adresy do administracyjnej listy wysyłkowej. Jeżeli zmieni się jakaś strona lub wpis albo pojawi się nowy dostaniecie mail. Jeśli piszecie komentarze, to zaznaczcie opcję „powiadamiaj mnie o nowych komentarzach poprzez e-mail”, wówczas rośnie szansa, że dostaniecie mail o pojawieniu się nowego komentarza 🙂

    Polubione przez 1 osoba

  2. daro pisze:

    przeczytałem ten wpis z uwagą bo był wyjątkowo pouczający. Jednakowóż mój komentarz jest po to aby zbadać czy czy zostanie odebrany przez pozostałych subskrybentów. Poznam to po Waszych odpowiedziach na niego….
    Odptaszkowałem co trzeba:-)

    Polubienie

    1. akospl pisze:

      Cieszę się, że odpowiedziałeś, jako i ja czynię

      Polubienie

    2. akospl pisze:

      Zwróciłem uwagę, że komentarz zapisałeś korzystając z maila na serwerze „autograf”, a nie gmail. Jeśłi to jest celowe to ok. Jeśli nie, to zmień subskrypcję na gmail’owy adres pocztowy.

      Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s